Alle kunst is opstandigheid tegen het lot van de mens

Alle kunst is opstandigheid tegen het lot van de mens.’ Dat schreef politicus André Malraux. Kunst is dat wat het leven analyseert, bekritiseert, bejubelt en beweent. Opstandigheid in de kunst.

Kunst is soms groter dan wapens en brengt soms meer mensen op de been dan welke grote leider dan ook. Het leidt tot groot protest en tot klein leed. Het kan leiden tot vallende regimes en tot grote omwentelingen. Soms kan het leiden tot ‘not-in-my-backyard-gedrag’: we worden opstandig tot de controverse uit het zicht is, om ons vervolgens weer tevreden in ons eigen huis terug te trekken. Kunst is een middel voor protest. Kunst maakt je opstandig, en ook strijdbaar. Lees verder Alle kunst is opstandigheid tegen het lot van de mens

Hoe relevant is de waarheid?

Er is ophef ontstaan binnen de PKN. Dit heeft u allemaal kunnen volgen de laatste weken. Een predikant die de historische figuur van Jezus ontkent, dat kan natuurlijk niet. Bij de PKN is predikant Edward van der Kaaij niet langer welkom. De rekbaarheid en de rol van de PKN in deze discussie heeft u besproken gezien in de blog Hoe rekbaar is de PKN van Lucas van Heerikhuizen. Één aspect bleef in de discussie achterwege: is het relevant dat Jezus echt heeft bestaan?

Er was eens een dominee (niet Edward van der Kaaij) die het heel treffend omschreef: “de Bijbelverhalen zijn niet waar gebeurd, maar ze zijn wel waar”. En dat lijkt het belangrijkste aspect van die Bijbelverhalen. Natuurlijk heeft Jezus niet over water gelopen en natuurlijk gaat het water niet aan de kant als je dat zegt. Natuurlijk voedt je geen duizenden mensen van vijf broden en twee vissen. Het is allemaal niet waar gebeurd. Maar het is wel waar. De verhalen zitten vol symboliek. Het voeden van mensen kun je overdrachtelijk zien: ‘Als je deelt heb je altijd genoeg’ of ‘als je samen bent en een goed verhaal hoort ben je zowel lichamelijk als geestelijk gevoed en zit je altijd vol’. Kies er maar eentje. Lees verder Hoe relevant is de waarheid?

Voicemail

…..Dit is de voicemail van Mark Rutte…. Ik ben op dit moment niet aanwezig. Spreek een bericht in na de piep….. PIEP

‘Hallo Mark, met Kees weer’,
‘ik weet het, je bent druk en teleurgesteld…’
‘Maar waarom?’ ‘Wat heb ik verkeerd gedaan’?
‘Ik zit met zo veel vragen…’
‘Het ging zo fijn, toch’?
‘ik had echt het gevoel dat we naar elkaar toe groeiden…’
‘Had jij niet dat rare gevoel in je maag….’?
‘dat rare gevoel van verbondenheid’?
‘Ik gaf jou een deel van mij en jij gaf mij een deel van jou… zoals dat gaat in een relatie…’ Lees verder Voicemail

Alles is eindig, gelukkig wel

Op zijn woonboot aan ’t IJ denkt filosoof René Gude na over zijn geleefde leven. Terwijl zijn huis meedeint op de golven van langsvarende vrachtboten, speedboten en roeiboten weet de ‘Denker des Vaderlands’ het zeker: Wees tevreden met alles wat is gedaan en God zij dank is alles eindig, gelukkig wel. Hij blijft genadeloos positief en is ongekend kwetsbaar.

‘Als mensen naar het beeld van god geschapen zijn, zie je dat aan de wil.’
“Mensen, maar ook andere zaken, hebben bestaansrecht door eindigheid. Als er geen begin en geen einde is, zou je opgaan in het grote geheel en niet individualiseren. Wij hebben een soort wil, die uitgaat van het feit dat dat wat we doen blijft en dat het leven dat we leiden voor eeuwig is. We hebben een soort onmatige begeerte.
Er is een mooie uitspraak van Descartes: ‘Als mensen naar het beeld van god geschapen zijn, zie je dat aan de wil.’ Want de wil bij mensen is oneindig, terwijl het verstand, het leven en het voorstellingsvermogen beperkt zijn.” Lees verder Alles is eindig, gelukkig wel

Morgen zullen ze vrienden zijn

Het is ijzig koud. Ik duik nog dieper weg in mijn kraag en blaas in mijn handen, in de veronderstelling dat het iets zal helpen. Ik kom hier vaak. Al mijn hele leven. Tussen de flats, de winkels en de moskee staat enkel het politiebureau, het is vredig en rustig hier. Niet zoals in het nieuws, die van deze plek de hel op aarde maakt. Niet zoals de as van het kwaad in mijn optiek hoort te zijn. Ik loop langs de winkeltjes, langs de groepen jongeren en langs het klimrek. De jongeren doen niets, ze praten wat en ze lopen wat rond.

Het is donker, begin van de avond en ik loop naar huis, tenminste, de plek die ik al mijn hele leven zo noem, mijn tweede huis, zolang mijn opa en oma er wonen. Ik blijf even staan als ik schrik van een onverstaanbare vloek. Ik zie een jongetje een winkel uit rennen, zijn handen vol met brood en zijn zakken vol met fruit. De man van de winkel roept wat maar laat het zitten, alleen een minzame lach verschijnt om zijn lippen. Ik begrijp het niet, maar het tafereel intrigeert me. Ik blijf even verward staan…. Lees verder Morgen zullen ze vrienden zijn

Boedapester Hitte

Het is juni en heel erg heet. Even buiten de stad stopt een bus. Niemand haalt het is zijn hoofd uit te stappen, maar wij wel. Het is niet te harden. Een heuveltop zonder beschutting. In de volle zon zie je het gras roken. Krekels maken het compleet met hun geluid. Vakantie-in-Frankrijk-gevoel op een heuvel even buiten Boedapest. Deze plek doet wat luguber aan. Er is niemand behalve wij.

Even blijf ik staan kijken naar de vertrekkende bus die een spoor van stof achter laat. De stofdeeltjes dempen de zon net genoeg om de Donau te kunnen zien liggen beneden aan de overkant van de weg in het dal. Het beeld van een wereldstad, nog niet ontdekt door West-Europese toeristen, is geweldig. Maar voor hoe lang nog? Wat heeft deze stad mij gegeven de afgelopen dagen? Architectonische tegenstrijdigheden zoals alleen hier mogelijk zijn en levenslange tragedies die je voelt bij elke stap. Lees verder Boedapester Hitte

Niets is heiliger dan een lege kerk

Zijlstra groeide op naast de kerk in Oosterland op Wieringen om na een leven als visser op de Noordzee aan land te gaan om liederen te gaan schrijven. Zijn muze achterna. Nu woont hij weer naast een kerk, in Durgerdam, met dominee en theologe Hanna van Dorssen en werkt hij aan z’n nieuwe album ‘Geen Krimp’ waar overigens bijna alle liedjes nog van geschreven moeten worden.

U heeft in de ‘Preek van de leek’ uw liedje ‘Breek’ “haast een gebed” genoemd. Waarom bijna? Waarom niet helemaal?
Dat is een goeie. Ik kan alleen zeggen dat het niet als gebed geschreven is. Ik wilde iets schrijven wat omgekeerd ook weer waar was… Je legt iets van wanhoop neer en krijgt er iets op een mystieke manier voor terug. Dat heeft voor mij absoluut iets met bidden te maken. Het helpt natuurlijk geen reet als je iets uitschreeuwt, maar toch klaart het op… ‘voor de schepen die verbranden, voor het schip dat nooit zal stranden’, er is iets omkeerbaars blijkbaar, dat is haast een gebed. ‘Suzanne’ van Leonard Cohen is er ook zo een. De Nederlandse vertaling is briljant en had ik geschreven willen hebben, omdat het bijna religieus is. Bijna…. net als dat ‘Breek’ bijna een gebed is. En voor ‘Hallelujah’ van Cohen geldt dat ook. Lees verder Niets is heiliger dan een lege kerk